ლიტერატურულ-შემეცნებითი; ინფორმაცია... ესსე... პუბლიცისტიკა... რომანები... მოთხრობები... ზღაპრები... პიესები... იუმორი... სატირა... პოეზია... თარგმანი... გამოცემული წიგნები და ჟურნალები... დეკლამაციური ინტერპრეტაციები… მხატვრობა... ფოტოქრონიკა... /\ Literary-cognitive; Information… Essay… Publicism… Novels… Stories… fairy tales… Plays… Humour... Satire… Poetry… Translation… The published books and magazines... Declamatory interpretations… Painting… Photography Chronicle...

пятница, 16 апреля 2010 г.

ჯანრი გოგეშვილი ’შეშლილთა" ტკბილი სულები” (რომანი) / Janri Gogeshvili ’Sweet Souls of the ’Insane.’ (A novel)


ქოსა ტიმოთს არაკები, და…

ტიმოთესა და პროკლეს მსგავსებაზე ქვემოდაბასა და ახლომახლო სოფლებში ანეკდოტებს ყვებოდნენ.პროკლე ტიმოთესავით ძველი სცენისმოყვარე გახლდათ, ოღონდ თავისებურად ქერქეტული გამოხდომები ახასიათებდა და გამჭრიახი ტიმოთე მის ამ მიდრეკილებას მარჯვედ იყენებდა. ჩვეული იმპროვიზაციის წყალობით მორიგ, ყველასდა მოულოდნელ სისულელეს ჩაადენინებდა და პუბლიკაში ჰომერულ ხარხარს იწვევდა. პროკლეს კი, ეგონა ჩემს მოხერხებულობაზე იცინიან ასე გულიანადო და ბიძაშვილის მზაკვრულ თამაშს აყოლილი მზად გახლდათ ხან ვირივით ეყროყინა, ხან გოჭივით ეჭყვირა, და ბოლოს თავისდა მოულოდნელად შარვალჩახდილი სცენიდან გარბოდა.
-მობრძანდით, მობრძანდით!-გეგონებოდათ როლისდა მიხედვით დაფაცურდა პროკლე და მანქანიდან გადმოსულ შიოს სადალაქოსკენ წარუძღვა,-ტიმოთემ ერთი ოთხგან მაინც დარეკა, მაგრამ ვერსად მოგიხელთად.
-ჰოპ, ჰოპ!-შირმის იქიდან გამოიჭყიტა ქოსა ტიმოთემ, გაკრეჭილმა, თითქოსდა საგანგებოდ დაანახვა აქა-იქ, უშნო სამაკაულივით შერჩენილი მრუდე კბილები და თავისებურად შეიცხადა, ამას, ვის ვხედავ!-მარიფათიანად გამოეგება, სადალაქოში შემოსულს ხელი მხურვალედ ჩამოართვა და პროკლეს მიერ მორთმეულ სკამზე დაბრძანება სთხოვა. შიომ მოიკითხა, სკამზე დაეშვა და ღიმილით უთხრა:
-ალბათ, არტისტული სულის ყივილმა აგამხედრა?-წარმოსახვაში ჩარბილიას გორას უთვალთვალებდა.
-სწორედაც რომ,-შეკუნტრუშდა ქოსა,-თავდაპირველად ცაცა გადამეკიდა, მოდი, ისე ვითარც ძველებურ დროში, ერთი ლამაზი ალეგრი გავმართოთო… ის იყო შევთანხმდით, რომ ჩვენს საუბარს მამობილი წამოესწრო…
-ვინ მამობილი?-შეფხიზლდა სტუმარი…
-პართე,-საიდუმლო ხმით გააბა მასპინძელმა,-რაც ეროვნულ-საზოგადოებრივ ცხოვრებას მიჰყო ხელი, კანონიერი ქურდის სახელს მამობილი ჩაანაცვალა, ეტყობა კრიოსტნი ოტეც თუ ნათლიმამა, თავისებურად გამოაკვარახჭინა… ქვისლოედი თავიდან შეაკოწიწა, კუტს ბაძავს; წვალობს ბოროტება და სიკეთე ერთმანეთს შემოქმედებითად დაუწყვილოს…-საქმეში ჩახედულივით გაანალიზა მან.
-ჰო, ჰო…-აჰყვა პროკლე,-არაოფიციალურად ქვისლოედის დე ფაქტო თავი ახლა პართეა; სანამ ჩარბიძის გვარის ქალს, ან ჩარბიძის გვარის კაცის ნაქვრივალს არ შეირთავს, იქმადე დე იურე ვერ გახდება!-თავმომწონედ განმარტა,-ისე კუტის ხელწერა მაგრად დაამუღამა, ჯერ მსხვერპლს მახეში გააბამს, მერე კი, განწირულს ქველმოქმედად მოევლინება და ვითომდაც ტყავის გადარჩენის შანსს მისცემს… ხანდახან იმგვარი საქვეყნო საქმის მოთავედ შეასახელებენ, რომ ბექა ჭკუაარეული ხალხს ეგლახავება, სარკე რად გინდათ, აგერ თქვენი რჩეული და ჩაიხედეთ შიგო!-გაზეპრებულივით ჩამოარაკრაკა მან.
-დუტ!-შეუწყრა ბიძაშვილი,-ასე, უაზროდ თუთიყუშივით აითვისებს ჩემს ნალაპარაკერბს და, ერთხელ ობეხესთან ჩამიშვა…-შიოს გამომცდელად შეაცქერდა,-იმის თქმა მინდა, იქნებ ამ არეულ და დროში იქნებ ცოტა გული გავიხალისოთ…
-ჰო, ჰო…-არ დაიბნა პროკლე,-მამობილმა გვირჩია, თუ გაირჯებით, ბარემ მაშტაბურად გაისარჯეთ, ღონისძიებას საჯაროობის და ეროვნულობის ელფერი მიეცით და სპონსორობას ჩემი ფირმები გაგიწევთო…
-არ გაცლის ლაპარაკს… მაგრამ სიმართლეა, გვეშველა და ესაა…-და იმის ნიშნად ავშენდით და ესააო, ხელი თავისებურად დაკვანწა,-გიჟმაჟის არ იყოს, ჩვენთან დემოკრატიაა; გინდ სკეტჩს ითამაშებ, გინდ დარამას და გინდ… -ტრაგიკომედიას…-სიტყვა გამოაცალა პროკლემ,-მოვითქვამთ სულს, ხელფასებსაც დაგვპირდა… შენ განსაკუთრებულ პატივისცემას შეგპირდა, ასე თქვა…
-დუტ! აცალე იმ კაცს, თავად დაელაპარაკება…-და შიოს მოუბოდიშა,-მე უბრალოდ შენი შემზადება მინდა,-და უცებ, თითქოს გონება გაუნათდაო, ისე აღმაფრენით გააგრძელა,-ოღონდ, თავდაპირველად, სიმართლისთვის მებრძოლ, სცენაზე გმირულად დაღუპული თანადასელის, მგზნებარე სიტყვა უნდა მოვიძიოთ!
-მამობილმა გაგვიმხილა, დღე-დღეზე მხარეთმცოდნეობის მუზეუმში, უძრაობის დროს, მორალურად რეპრესირებულ მოქალაქეთა მოღვაწეობის ამსახეველ ექსპოზიციის გახსნას აპირებენ, და ჩვენ მოვალენი ვართ, სცენაზე ამბოხებული გობრონის ანდერძს ნათელი მოვფინოთო…-ენად გაკრეფილმა ქოსამ ენის წვერით ბაგე გაილოკა, სიტყვის ჩასართავად აცუნდრუკებულ პროკლეს მკაცრად ანიშნა ხმა არ გაიღოო და დიდაქტიკური კილო კიდევ უფრო შეიფერა,-საზოგადოება დაინტერესებულია ამ ამბით და ფიქრობს, რომ ცხონებულმა სიკვდილის წინ, თავისებური პროტესტი განაცხადა მაშინდელი უსამართლობის წინააღმდეგ. დარწმუნებული ვარ, ასეც იყო, დრო იყო ისეთი, ზოგი ჩემსავით თავის ქალის კუნჭულში მალავდა ეროვნულ-განმათავისუფლებელი იდეებით დამუხტულ აზრებს, ზოგიც ბატონ გობრონივით სტიქიური აღტყინების დროს, გმირულად, სიცოცხლის ფასად შესძახებდა გულში დაგროვილ სათქმელს! ჩემი ღრმა რწმენით, ხსენებული ექსპოზიცია, ქვემოდაბის თეატრალური დასის ყოფილი მესვეურის, სიკვდილისწინა ამბოხის ამსახველმა მასალებმა, უნდა დაამშვენოს…-და თვალებით შიოს ამ იდეის მხარდასაჭერად მოუწოდა.
-დიდებულია, დიდებული!-არ დააყოვნა პროკლემ.
"რამ გადარია ეს ხალხი… თუ ესეც, მორიგი ავანტიურაა…”, ქვემოდაბის კულტურის დირექტორი თავის ხელისგულს ქირომანტივით დააცქერდა და ალალბედზე იკითხა:
-მაინც რა უნდა დაებარებინა ასეთი?! -ეგ, ყველაზე უფრო ბექას ეცოდინება, მაგრამ რად გინდა, სალაპარაკოდ არ გაგვიკარა, მერე ზმუილ-ზმუილით გაჭენდა,-სხარტად გაეპასუხა პროკლე,-ეტყობა იმ ამბავმა მაგარი შიში აჭამა, ან…
-ჰოდა, ჩვენი სამოქალაქო მოვალეობაა, განახლებულ დადგმაში, ეგ საცოდავი, როგორმე მოვიზიდოთ!-შიოს მიუჩოჩდა ქოსა,-დარწმუნებული ვარ თანდათანობით ისე შეეჩვევა სცენას, თამაშით გატაცებულს გონება აეხილება და გობრონისეულ ანდერძსაც გაიხსენებს… ეეჰ, ეეჰ, დარო რომ ცოცხალი იყოს, ვიცი თავად მოირბენდა როლის მისაღებდ,-ნაღვლიანად განჭვრიტა მერე და ოცნებას აყოლილ კაცივით წარმოთქვა,-ისე, ძაან საცქერი კი გახლდათ თეთრ კაბაში გამოწყობილი დარო…
-უიმე, ეს ჩერჩეტიც შეყვარებული ყოფილა იმ გოგოზე!-ლოყაზე ხელი იტკიცა პროკლემ.
-დუტ, შე შტერო! აბა იმ სპექტაკლზე გობრონიის სანახავად კი არ მოდიოდნენ ქვემოდაბის ხულიგანი ბიჭები…-და შიოს შეპარვით უთხრა,-დაროს მოსახელემ დარიამ, იქნებ, ისე ვერ მონუსხოს ხალხი, მაგრამ თუ კარგად და ჩემებურად გავრწვთნი, ბევრ სისხლადუღებულ ბიჭს აურევს გონს… შიო შეკრთა.-რა იყო მაინც, დაროს გაუჩინარება გობრონის გარდაცვალებიდან ორი საათის მერე შევამჩნიეთ, სხვათაშორის სამძიმარზე მორბენილ მის მშობლებს მე ვკითხე, თქვენი გოგო სად არის მეთქი და ატყდა ერთი ვაი-ვუი…
-თქვენ უჩემოდ გადაგიწყვეტიათ ეგ ამბავი…-თითქოსდა მოვალეობის მიზნით ჩაილაპარაკა.
-თუ გობრონის ხსოვნა დაფასდება და იმ ჭკუამხიარულსაც რამე ეშველება, შენ რა წინააღმდეგი წახვალ?!-თითქოს მიიმწყვდია ქოსამ. კულტურის სახლის დირექტორს იმგვარად შეაჩერდა, რომ აგრძნობინა, აბა ჰე, შენს დასტურს ველოდებიო…
-უარს, როგორ ვიტყვი, მაგრამ…-და ისე, თითქოს შექმნილი ვითარებიდან გამოსავალს ეძებსო გააგრძელა,-იმედია, ახლო მომავალში, კულტურის სახლში შევიკრიბებით და ამ საუბარსაც იქ გავაგრძელებთ…-წამოსადგომად შეემზადა. -მაშ, შენს ბეჭედს ამ ჩემს განცხადებასაც შევაგებებ!-წაიოხუნჯა დალაქამა, ხელი ხელზე დაჰკრა, შემდეგ შეაყოვნა და მიახარა,-ეს ისტორიული შეთანხმება აუცილებლად უნდა ავღნიშნოთ!
-აჰ, არა!-მაინც წამოდგა იგი, ერთხმად ალაქლაქებულ პროკლესა და ტიმოთეს ცალყბად თანაუგრძნო. სადალაქოდან გასული ავტომობილში ჩაჯდა. ”მგონი პართეს ლოჟაში, დანიელ ჩარბიძის სავარძელში გამოჭიმვა უნდა, ხალხს, რომ დაანახოს, ამ მხარის ბატონ-პატრონი ახლა მე ვარო. ჰმ, მგონი იმიტომ აწყობს ამ მასკარადს…”, გაიფიქრა უნებლიეთ. ”აფრი” ადგილიდან დინჯად დაძრა, მაგრამ უცებ, თითქოსდა თავაწყვეტილი გააქროლა. კვლავ მოაგონდა თორმეტიოდე წლის ბიჭი, ჩვიდმეტი წლის ქვემოდაბის ლამაზ გოგოზე რა ძალუმად იყო შეყვარებული… დედისერთა დარო ბავშვობაში, სხვა მისი თანატოლი გოგოებისგან განსაკუთრებული სილამაზით, თითქოსდა არ გამოირჩეოდა. მაგრამ დაკვირვებული თვალი შეამჩნევდა, რომ მისი სხეულის ნაკვთები მშვენიერებისკენ მიისწრაფვოდნენ. ერთხელაც, თითქოს კვირტივით იფეთქა და მშვენიერ ყვავილივით მოევლინა ნაცნობსა და უცნობს… გობრონმაც მაშინ განიზრახა, იგი სცენითა და თეატრით დააეინტერესებინა, რათა მერე რელიქვიასავით შემონახული ქართული კაბით შემოსილი ეხილა. იმ კაბის ისტორია არვინ უწყოდა, ქვემოდაბელმა სცენისმოყვარეებმა კი ის იცოდნენ, რომ ის კაბა გობრონს ჯერ კიდევ პიესის დაწერამდე ჰქონდა შეგულებული და ალბათ კალამიც მისი ეშხით აიღო ხელში. მალე დარო კინომსახიობობაზე ოცნებამ შეიპყრო. და აი, ქალურობითა და სცენური ხიბლით შემკული ქალიშვილი სანატრელ-სატრფიალო შეიქმნა დაბის სხვადასხვა ასკის მამაკაცთა ფიქრში. ოღონდ, ზოგი ვითარებისდა მიხედვით მალავდა ამ სურვილს, ზოგიც ფარულად ებრძოდა, ზოგიც ლაზღანდარაობით იოხებდა გულს… ქალიშვილმა კი, გულისტოლად ვერვინ შეიგულა. კინომსახიობობაზე ოცნებით იოკებდა სასიყვარულო განცდებს და მოუთმენლად ელოდა საშუალო სკოლის დამთავრებასა და დედაქალაქში გამგზავრებას…იმ ამბის შემდეგ, ზოგს ეჭვიც კი გაუჩნდა, იქნებ მოთმინება გამოელია და ბედის საძიებლად, რომელსამე დიდ ქალაქს მიაშურაო… მაგრამ კარგა ხნის ძებნისა და ლოდინის შემდეგ შინაურები იძულებულნი გახდნენ დაღუპულად მიეჩნიათ, სიმბოლურად მისი დაკრძალვის ცერემონიალიც კი გამართეს, კუბოში ”ჩასვენებული” ტანსაცმელი დაიტირეს და დაასაფლავეს. მალე ტანსაცმლიან კუბოს გვერდით დარით გულგამოღრღნილმა დედამისიც ჰპოვა სამარე. გალოთებულმა მამამისმა სახლ-კარი მოქიშპე მეზობელს მიჰყიდა და თითქოს თავისი ასულის გზას გაუყვაო, მოულოდნელად ისიც უგზო-უკვლოდ გადაიკარგა. ბოლოს და ბოლოს, გამოტირებული ოჯახის ამბავმა დაბელთა ცხოვრების მიღმა გადაინაცვლა და მივიწყებას მიეცა. ოღონდ შიოს კვლავ დიდხანს ეზმანებოდა ქართული კაბით მოსილი დარო; ნარნარი, ტანწერწეტა, ერთი შეხედვით ყიფურ-ამაყური იერისა და მაინც საოცრად მოსიყვარულე და ალერსიანი. თავგადაკლული ლამობდა იდუმლად გატაცებული სატრფოს მოკალმული თვალწარბითა თუ ბაგე-პირით შემკული სახის წარმოსახვაში გამოხმობასა და მისი ცქერით დატკბობას. მერე ისიც მოღალა ამაო ლოდინმა, სხვა გზნებამ შეიპყრო. თუმც, საგასტროლო მოგზაურობისას, აქა-იქ, რამდენჯერმე გულუბრყვილოდ მოუნდა, ტაშისცემით გაბრუებულ დარბაზში, ის, მისი განუმეორებელი სიყვარულის ხორცშესხმული ხატება აღმოჩენილიყო. იმ საბედისწერო დღესაც, შორეულ აფრიკაში, ღია სცენაზე უკანასკნელად ცერებზე შემდგარი, ამგვარი ნდომი გაჰყურებდა დარბაზს. უცაბედად კი, თითქოს მოსისხლე მტრის წყევლა აუხდაო, ხელ-ფეხი გაუშეშდა და მოწყვეტით დაეცა.გონში წამიერად გამომკრთალი ხიბლი ლამის უკუნეთში ჩაიქცა. შიომ მიშვებული საჭე თითებით მოსინჯა და უნებლიეთ ბენე-ხალამპრეს შეგონება მოაგონდა: ”სანამ კაიური მარხილში შებმულ ძაღლებს მიერეკება, ცაზე შემთხვევით ამობორიალებული ვარსკლავი მგლების ხროვას შარშანწინდელ მადას უღვიძებს…”




უცნაური ლოტოს რებუსი

-ოღრაშებით გაივსო ეს ქვეყანა… ეროვნულობა სინდის-ნამუსის გარეშე სად გაგონილა… ცუდად დამთავრდება ეგ ამბავი, ძალიან ცუდად… ნახეთ რა ხალხი იქაჩება პატრიოტობაზე, ნახეთ?!-შიოს ეზოსთან ჩავლისას, საგანგებოდ შეჰყვირა ბექამ.
-ნათქვამია ბერი ქვეყნის დარდმა გადაიყოლაო, ძაან ნუ გამოიდებ თავს, ვინმე გლახად არ გადაგეკიდოს!-გაეპასუხა ფანჯარასთან მდგომი შიო,-იქნებ, მართალაც კეთილი საქმე აქვთ ჩაფიქრებული…
-შენ ახლა, ჩვენო კულტურავ, სოფისტობ თუ აფერისტობ… თუ კეთილი საქმე აქვთ ჩაფიქრებული, რაღა მაინცადამაინც მე უნდა შემამთხვიონ უშნო ამბავი… მაგრამ არ გჯერავს ამათი კაცობის და თავს იტყუებ… მალე დამოუკიდებლობის სახელით ხეს, რკინას და მიწას ერთიანად რომ გაზიდავენ, მერე ნახევარი საქართველო, რომ საზღვარგარეთ დურთავს თავს, მერე ტერიტორიებს, რომ…
-დამშვიდდი, დალაპარაკება მინდა შენთან…
-მიმაჩნიხარ და ნუ შემაძულებ თავს… არაფერი გამოვა, არც მასე გიჟი ვარ პართენა ოღრაშის ექსპერიმენტში, რომ მივიღო მონაწილეობა… თუ რამე დამიბარა იმ კაცმა ის ამბავი უჩემოდ მიუვა ადრესატს… ნუ გაბრიყვდები... -და მერე საიდუმლო ხმით გაუმხილა,-ხომ გითხარი იმ ამბავის გასაღები შენ ხარ, შენს ტანშია კოდირებული, მიხვდები თავის დროზე…-და მერე მიყურადებული მეზობლების გასაგონად გააგრძელა,-ახლა ყველას მე ვგონივარ გიჟი, მაგრამ მერე და მერე ჭკუანაკლულებით აივსება აქაურობა, ქერქეტული ლაპარაკი მოდაში შემოვა… ჩემს ჭკვიანურ ლაპარაკსაც ბევრი მოინატრებს, მაგრამ მე სხვა, დახვეწილ სამყაროში ვიქნები, იქ სადაც ჩემისთანების ფასი უკეთ იციან…-პირზე მიდებული შიბაქი მართლაცდა სალამურივით აახმიანა,-ფრთხილად, იყავი ფრთხილად! ჩასაფრებული გყავს ხალხი…-მიუმღერა,-ფრთხილად გოგო, მიწამ არ ჩაგყლაპოს!-ისე გასძახა მერე მიწასთან ”მორკინალ” ბროლას, თითქოს შიოს რაღაც მიანიშნა და გზა გააგრძელა.
შიომ იგრძნო მეზობლის გოგო თავგამოდებით უსვამდა ფიჩხის ცოცხს. სახლიდან გაღიზიანებული გავიდა. ფეხებგაჩაჩხული ბროლა ნაძვის ხესთან იდგა და ისე, როგორც ხშირად სრული გამოშტერებისას ჩვეოდა, ფიჩხის ცოცხს ერთ და იმავე ადგილზე უაზროდ უსვამდა. ეზოში, ამგვარი ადგილი, ერთი ოცგან მაინც ჰქონდა აჩემებული და იქაურობა პაწაწინა ორმოებით გახლდათ მოფენილი. ”ეგაა საქმე, გაწვიმდება და მთელი ეზო გუბურებითაა სავსე…”, გაიფიქრა განაწყენებულმა მასპინძელმა და ზურგშექცევით მდგომ ბროლასთან ფარულად მიახლოებულს, ის იყო, უნდა ეყვირა, რომ მოულოდნელად იმ გვარიანად ჩაღრმავებული ორმოს თავისებურად აკიაფებულ ნივთს მოჰკრა თვალი. გულმა რეჩხი უყო და შეყოვნებულმა ნივთის უკეთ შეთვალიერება სცადა; იგი პაწია კასრის ჰგავდა. მერე იქვე მიმოფანტული ჩაჟამებული ცხვირსახოცის ნაფლეთებიც შეამჩნია და გარშემო ფრთხილად მიმოიხედა. ბედად, ბაბე ახლომახლო არ ჩანდა. ბროლა ისევ ისე, უაზროდ უსვამდა ფიჩხის ცოცხს და მის ტარზე ჩამოძინებულს ჰგავდა. ისე კი, სიმსუქნისგან გვარიანად ჩამრგვალებულ, რაღაცით გაქექილ ნაგავში ჩაბუდების მოსურნე ქათამს მოგაგონებდათ. შიოს წამით გაეღიმა, მერე სახე საგანგებოდ გაიმკაცრა, ბროლას ხელი მკლავზე მოსჭიდა, თავის ცოცხიანად ორმოს განაშორა. მერე ალაგისკენ მკვეთრად აქნევინა პირი და გამოფხიზლებულ გოგოს შიშისმომგვრელად დაუყვირა:
-ახლავე მოუსვი აქედან და მეორედ მაგ ცოცხით ამ ეზოში ფეხშემოდგმული არ დაგინახო!-თან წაუბიძგა, ბოლოს შორიახლო დაგდებულ ტაშტში თავისებურად აიტაცა და ”ინტერვენტ” ბაბეს ეზოსკენ ისე მძლავრად მოისროლა, რომ ტაშტმა, სადღაც მეზობლის სახლის იქითა მხარეს მოადინა ბრახანი.
-ჩემთან რა გინდა, ჩემთან რა გონდა, ბაბე არ მეშვება, აბა ,მე სულ არ მეხალისება ეს ცოცხი!-წამოიტირა დამფრთხალმა და სახეწამონთებულ შიოს, რომ შეავლო თვალი, გულგახეთქილი ალაგისკენ გაქანდა. მალე სარდაფში შევარდა, სადაც ალბათ გადასახუხად არაყი ეგულებოდა. ორმოსთან მიბრუნებულმა შიომ შეძლებისდაგვარად ჩაიმუხლა. პაწია კასრის მაგვარი ნივთის გარშემო მიწა თითებით მოჩიჩქნა. შიგ ჩამალულ უქროსგან ნაკეთებ, ალისფერთვლიანი ბეჭედს თითები შეავლო. რაღაც სხვაგვარად გაფრთხილებულმა მისი სამალავიდან ამოღებაზე თავი შეიკავა. მალე შეამჩნია ”პაწია კასრს” მექანიკური თავსახური გააჩნდა, რომელიც, როგორც ჩანდა ბროლიას ცოცხის შეხებისგან გადახსნილიყო. თავსახურზე ზღაპრული შესახედაობის ფრთახატულა ჩიტუნა იყო გამოსახული. მიტკეპნილი მიწა მოაცილა. მიწიდან ნაჩქარევად ამოიღო; ”ეს ხომ საბავშვო ლოტოს კოჭია?!, გაიფიქრა გაოცებულმა, როცა მისი ფსკერის გარეთა მხარეს ფრთახატულა ჩიტუნას იმავე გამოსახულებას მოჰკრა თვალი. უმალ, სახლის მეორე სართულზე მდგარი ტანსაცმლის კარადისკენ გაუწია გულმა. მის ქვედა უჯრის ბოლოში, სხვადასხვა ფრინველის გამოსახულებებით მოხატული, ჩვეულებრივზე დიდი ლოტოს კოჭები და ნახატებიანი მუყაოს ფურცლები უნდა ყოფილიყო შენახული. ყუთში ჩალაგებულ საბავშვო ლოტოს შემთხვევით წააწყდა, ცოტა უცნაურად კი მოეჩვენა, მაგრამ რადგან დედამისი ერთ ხანს საბავშვო ბაღში გამგედ მუშაობდა, იფიქრა, ალბათ ბაღისთვის შეიძინა, ოღონდ იქ მიტანა აღარ დასცალდაო. ლოტოს კოჭში ისევ ჩაიჭვრიტა, შიგ სხვა არაფერი ჩანდა. თავსახური დახურა და კოჭი ჯიბეში ჩაიდო. თანმყოლ იჭვს ჩაღრმავებული ოთახისკენ დანაღვლიანებული წავიდა.
-მკვლელობა გაძარცვის მიზნით…-ჩაილაპარაკა დუნედ. შეძლებისდაგვარად აჩქარდა. ოთახში შესული შეყოვნდა. სუნთქვა დაიწყნარა. აქ, ამ ოთახში ენახათ დედა-შვილის სისხლით მოთხვრილი სხეულები.
მკვლელს თავგამოდებით ეძებნა რაღაც, წაღებით კი, მხოლოდ მათი თითებიდან წაძრობილი ბეჭდები წაეღო. გარინდულმა კაცმა ერთურთის გვერდით მდგარ ხის საწოლებს ძალაუნებურად თვალი აარიდა. მერე ჯიბიდან ლოტოს კოჭი ამოიღო, შიგ ჩადებულ ბეჭედს ფრთხილად შეეხო… ”ეს ბეჭედი ხომ დედაჩემს ეკეთა…”, ბეჭედი გულდასმით შეათვალიერა, არათითზე მოირგო. კარადასთან ჩაჩოქილმა უჯრა სამხილებლის ამოსაცნობი საბუთის მოპოვების იმედით გამოაღო. მუყაოს ფურცლებზე შემოდებულ ატლასის ტომრიდან გადმოცვენილ ლოტოს კოჭებზე მიხატული ფრინველები, ლამის ასაფრენად შეფრთხიალოდნენ. შიო ისე წაეტანა ხან ერთს და ხან მეორეს, გეგონებოდათ მათ დაჭერას აპირებსო. მერე თითოეული მათგანი გულდასმით მოსინჯა, რათა ზედა თუ ქვედა ნაწილად მიჩნეული რომელიმე მხარე, როგორმე აეძრო, მაგრამ ამაოდ. მერე ჯიბიდან ამოღებული, ბეჭდის სამალავად გამოყენებული კოჭი უჯრაში მიმოყრილთ შეადარა. ისიც, მათი სიდიდისა და მათებრ მომრგვალებული გახლდათ. მხოლოდ მხატვრობაში იყო განსხვავება. ახლა თავიდან გადაამოწმა რამდენიმე ცალი, კვლავ გაწბილებული დარჩა და იძულებული გახდა ეფიქრა, ნაპოვნის გარდა ან ყველა მხოლოდ და მხოლოდ ლოტოს კოჭს წარმოადგენს, ან შესაძლოა ბროლას ცოცხის რომელიმე ღერო, კოჭში უჩინრად ჩატანებულ საიდუმლო მექანიზმის გასაღებს, რაღაც სხვაგვარი სიზუსტით შეეხოო. მერე სიძველედაკრულმა ლოტოს ფურცლებმა მიიქციეს მისი ყურადღება, რო,ელზედაც სხვადასხვაგვარი ფერებისგან შედგარ, უჯრედებად დაყოფილ ფონზე შესაბამისი მხატვრობა იყო მოთავსებული. მიხვდა იგი ბავშვების გასართობად არ უნდა ყოფილიყო განკუთვნილი; სათითაოდ ამოალაგა და იატაკზე გაშალა. გააოცა უჯრებში ჩახატულ ფრინველთა ნაირსახეობამ. თანდათანობით სათამაშოთი მოხიბლულ ბავშვს დაემსგავსა. კარადის უჯრიდან ამოღებულ კოჭზე გამოსახული გრძელფეხება და გრძელკისერა ფრინველი ინტერესით შეათვალიერა, გაშლილ ფურცლებზე შესატყვისი ნახატი მოძებნა.
-ფლამინგო!-ნაჩქარევად ამოიკითხა მის ქვემოთ მიწერილი დასახელება. ლოტოს კოჭი ზედ გამარჯვებული ბიჭის იერით დადო, საკუთარ თავთან თამაში გააგრძელა. და მერე ფურცლებზე ერთმანეთის მიყოლებით განლაგდნენ: ქედანი, დიდი წივწივა, მიმინო, კაკადუ, სავათი, ზარნაშო, ვერცხლისფერი თოლია, კაჭკაჭი, მედუდუკე, სოფლის მერცხალი, მთის არწივი, გნოლი, დურაჯი, ლაკლაკი, ქოჩორა, კოკორინა, ორბი, შევარდენი, კოლხური ხოხობი, ჩვეულებრივი გუგული, კეტცალი, ვარდისფერი ვარხვი, კალაო, ლურჯშუბლა თუთიყუში, რუხი ყანჩა, ხონთქრის ქათამი, გვირგვინოსანი წერო, ტარბი, კვირიონი, ჩვეულებრივი ცოცია, ოფოფი, წითელნისკართა ტუკანი, თეთრი ბოლოქანქალა, სტვენია, ყაპყაპი, ჰოაცინი, მოლაღური, მწვანე კოდალა, კასპიური შურთხი, ტყის ქათამი, წყრომი, ნამგალა, კოლიბრი, მესკია, შოშია, მტრედი, პინგვინი მზეწვია… და უცაბედად სუნთქვა შეეკრა, გეგონებოდათ ახლაღა მოაგონდა რისთვის მოსულიყო აქ. ხელთ სამალავად გამოყონებული ლოტოს კოჭი ეპყრა. რატომღაც გაკვირვებით შეათვალიერა ალისფრად დაწინწკლული, ფრთახატულა ჩიტუნას სურათი და მოეჩვენა, რომ იქიდან მომხიბლავი იერის ქალი შემოსცქეროდა. ეტყობა დაროს ხატებამ სულ მთლად ამიბნია თავგზაო, გაიფიქრა ძალაუნებურად, მაგრამ თანდათანობით იგრძნო, რომ ჩიტუნას იერიში, ვიღაცამ სხვა ქალის მშვენიერება გამოსჭვიოდა. მუყაოს ფურცლებს დინჯად მიმოავლო თვალი, მიაგნო შესატყვის მხატვრობას და მის ქვემოთ მიწერილი სახელწოდება, სხვაგვარი ჟინით შეპყრობილმა ამოიკითხა: -სუბლიმატი…-იგრძნო, რომელიღაც მცნებას აგონებდა ეს სიტყვა, მაგრამ ვერაფრით გაიხსენა, რის გამოც დიდხანს, ჩაძიებით დასჩერებოდა სურათს და როცა ბოლოს და ბოლოს თვალი გაუშტერდა, ჩიტუნას გამოსახულება და მისთვის განკუთვნილ უჯრაში მოქცეული ფონი, მოულოდნელად, ჩვეული თვალისთვის შეუმჩნეველ, რაღაც სხვაგვარ, იდუმალ მთლიანობაში აღიქვა. იდუმალ კოლორიტში კლდე-ციხის ანარეკლი მოჩანდა, რომლის შიგნით, ოთხ ალაგას, გარკვეული თანაზომიერებით განლაგებულ მინიატურულ კლიტეთა საპირეები ალისფრად ღუოდნენ. შიოს მზერა დაებინდა და თვალები სწრაფად მოისრისა, ამოჩემებულ ნახატს შთაგონებით დააკვირდა, მაგრამ სასურველი ზმანება ვეღარ მოიხელთა. ხელთ დაჭერილ კოჭს, თითქოსდა ძლივსღა შეელია და უჯრის განაპირას ყოყმანით დადო. ახლა ექსპერიმენტის ჩატარება მოინდომა, მაგრამ შემთხვევით მზერა კოლიბრის გამოსახულებიან ლოტოს კოჭზე გადაიტანა. კეთილად გაეღიმა, ძალაუნებურად სამხრეთ ამერიკაში ნანახი ამ ერთ ციდა ჭრელი ჩიტის ციცქნა კვერცხები მოაგონდა, არგენტინელმა მეწვრილმანე გოგომ, ერთ მის თანადასელ ქალს, უშვილობის უებრო წამლად, რომ შეასაღა და ზონარით მაჯაზე მიბმულ იმ ჩიტის თანდასწრებით ნაჭუჭებიანად გადააყლაპა. წარმოსახვაში გამკრთალი პაწია კვერცხის გამოსახულება ნებსით თუ უნებლიეთ ფორმითა და სიდიდით მინიატურულ კლიტეთა ელიფსოიდურ საპირეებს ამსგავსა. გუმანით მზერა თითზე მორგებულ ბეჭდისკენ მიმართა, იქნებ ზედ რაიმე მსგავსი ნიშანი აღმოვაჩინოო. უეცრად წამოელანდა, რომ ერთმანეთის გვერდიგვერდ დადებულ ლოტოს ფურცლებზე ფრინველთა მოხაზულობა ერთმანეთში შეუმჩნევლად გადადიოდა და თითქოსდა კოსმოსიური რუქის კონტურებს ქმნიდა. ალღო კარნახობდა ყვლაფერი ეს, უცნაურ რებუსს ჰგვდა. შფიქრიანებული მუყაოს ფურცლებს ადგილს უცვლიდა და უჩინარი რუქის საზღვრების დადგენას ცდილობდა.






Комментариев нет:

Отправить комментарий